Kranten Artikelen

Potter
Het parool, 8 december 2001
BOB FROMME

Ik opende een maagdelijk bestandje, noemde het Potter, knakte al mijn vingers, snoot mijn neus, doodde een mug, riep 'Inspiratio!' en begon te tikken. Ik tikte de voorgaande zin, die eigenlijk uit zeven gestapelde zinnen bestaat, en voelde wat de schrijfster J. K. Rowling vaak moet voelen, want zij is de koningin van de gestapelde zin.

Het is een echt schrijversgevoel. Alleen schrijvers stapelen zinnen. Gewone mensen doen dat niet. Die weten niet dat de taal een blokkendoos is.

Zoals J. K. Rowling haar zinnen stapelt, zie je het zelden. Ik weet waarover ik spreek, want ik ben net bezig de laatste hoofdstukken van Harry Potter en de vuurbeker voor te lezen. 'Hij (Harry) was even verlamd van schrik en haalde diep adem om een beetje te kalmeren, stond weer op, liep haastig verder en keek over zijn schouder naar de gouden nevel, die onschuldig flonkerde in het maanlicht.' Zo'n stapelzin voorlezen is geen sinecure. Daar heb je concentratie, ademsteun en doorzettingsvermogen voor nodig. En een luisterend kind.

Dat kind (dat Jim heet) kan wel lezen, maar Rowling is hem nog te moeilijk. Dat komt onder meer door die etappezinnen, die je de gewaarwording geven dat je je op vals plat bevindt. (Voor wie niets van sport weet: vals plat is een wielerterm waarmee de helling van een weg wordt aangeduid die je nauwelijks kunt zien, maar wel duidelijk in de benen kunt voelen. Je kijkt achterom of je achterwiel niet aanloopt, zoals je ook tijdens een Rowling-zin omkijkt of de woorden niet achter je aanslepen.)

Zulke stapelingen rieken naar een cursus creative writing, maar J. K. Rowling heeft haar medecursisten natuurlijk ver achter zich gelaten. Zelfs de volwassenen van Nederland hebben Harry Potter en de vuurbeker uitgeroepen tot het allerbeste boek.

Ik zou die boeken niet voor mijzelf lezen. Maar ze bevatten veel opmerkelijks, zeker als je bedenkt dat het kinderboeken zijn. Dan verwacht je niet dat de personages snikken, jammeren, gillen, krijsen, het uitschreeuwen van de pijn. Op mij maken die woorden grote indruk. De angst en de pijn in de Rowling-boeken zijn oorverdovend.

Je vraagt je af of die geluiden niet te scherp zijn voor achtjarige oren. Maar Jim zegt dat hij alleen van deel drie de kriebels heeft gekregen, wegens die gezichtsloze Dementors, die je ziel opzuigen. Dat afhakken van de hand van Wormstaart en de dood van Carlo Kannewasser vindt hij niet erg.

En de stapelzinnen schrikken hem evenmin af. Ik pak het boek, sla het open, aai hem over het hoofd, schraap mijn keel, roep 'Credite posteri!' en begin te lezen. 'Perkamentus stond op, boog zich over de man op de grond, hees hem half overeind en zette hem tegen de muur, onder het Vijandsvizier, waar de spiegelbeelden van Perkamentus, Sneep en Anderling nog steeds woedend op hen neer staarden.'

Voorlezer haalt diep adem.